Ontstoken tandvlees kan rood, slap en gezwollen zijn. Ook kan het gaan bloeden bij het poetsen of het eten. Maar deze verschijnselen zijn lang niet altijd aanwezig. Daarom wordt ontsteking van het tandvlees met een zogenaamde pocketsonde opgespoord. De pocketsonde wordt hiertoe in de pocket geschoven: als daarbij een (kleine) bloeding optreedt, is het tandvlees ontstoken. Door de pockets rondom alle tanden en kiezen met de pocketsonde te onderzoeken, kan worden vastgesteld waar het tandvlees gezond en waar het ontstoken is.

Met de pocketsonde wordt ook gemeten of de pocket verdiept is. Vanaf 4 mm is sprake van een verdiepte pocket. Op onderstaande foto is de pocketsonde 7 mm in de pocket geschoven: deze pocket is dus te diep.

Met behulp van röntgenfoto's wordt vastgesteld of, en hoeveel, kaakbot verloren is gegaan door de ontsteking in het tandvlees.

Ook wordt nog vastgesteld of tanden en kiezen al losstaan door het botverlies, of het tandvlees is teruggetrokken en waar tandplak en tandsteen op de tanden en kiezen zit.

Met al deze gegevens, die worden genoteerd in een zgn parodontiumstatus, bepaalt de tandarts welke tanden en kiezen, wel, misschien, of niet meer te behouden zijn. De tandarts bespreekt tenslotte met u het voorstel voor de behandeling en de volgorde waarin die zal worden uitgevoerd. Tenslotte wordt de overeengekomen behandeling vastgelegd in een behandelplan.

Bij zeer ernstige parodontitis kan de tandarts ook nog een bacteriologisch onderzoek van de tandplak laten uitvoeren. Hiervoor wordt tandplak uit een aantal verdiepte pockets gehaald. Een bacteriologisch laboratorium stelt vervolgens vast welke soorten bacteriën in de tandplak voorkomen. Aan de hand van de uitslag van dit onderzoek kan de tandarts beoordelen of eventueel antibiotica - als ondersteuning van de behandeling - nodig zijn.

Om parodontitis te genezen moet de oorzaak van de ontsteking, de tandplak, van de tanden en kiezen worden verwijderd. Bij parodontitis zit er tandplak boven de tandvleesrand en onder de tandvleesrand (in de verdiepte pockets). U dient de tandplak die boven de tandvleesrand zit zelf dagelijks te verwijderen door een goede mondhygiëne. Met een tandenborstel kunt u de tandplak wegpoetsen. Maar de tandenborstel komt niet bij de tandplak die tussen de tanden en kiezen zit. Die tandplak moet u weghalen met andere hulpmiddelen zoals ragers of tandenstokers. Uw tandarts of mondhygiënist vertelt u welke hulpmiddelen voor uw mond geschikt zijn en demonstreert het gebruik ervan.

Tandsteen en tandplak in verdiepte pockets kunt u niet zelf verwijderen. De tandarts of mondhygiëniste doet dat daarom met speciale instrumenten. Dit heet de professionele gebitsreiniging. Door de combinatie van een goede mondhygiëne en professionele gebitsreiniging verdwijnt meestal de ontsteking en hecht het gezonde tandvlees zich aan de tanden en kiezen: de parodontitis is verdwenen. De pocketsonde meet dan ondiepe en niet bloedende pockets. Het verloren kaakbot groeit helaas niet meer aan. Tijdens de genezing kan het tandvlees terugtrekken en de tandhalzen worden soms tijdelijk gevoelig door de behandeling. Door elke dag de mondhygiëne goed uit te voeren voorkomt u een nieuw ontsteking. Daardoor zal er geen kaakbot meer verloren gaan.

U heeft gezien dat door de combinatie van een goede mondhygiëne en professionele gebitsreiniging parodontitis kan genezen. Na de instructies mondhygiëne en de professionele gebitsreiniging onderzoekt de tandarts of mondhygiënist bij welke tanden en kiezen nog parodontitis aanwezig is. Dit onderzoek heet de herbeoordeling. Als er nog parodontitis gevonden wordt, komt dat omdat er nog tandplak en tandsteen boven en/of onder (in de verdiepte pockets) de tandvleesrand zit.

Tandplak en tandsteen boven de tandvleesrand zijn het gevolg van een onvoldoende mondhygiëne. Het vervolg van de behandeling richt zich dan altijd eerst op het verbeteren daarvan. Na enige tijd volgt een nieuwe herbeoordeling.

Als er nog tandplak en tandsteen in de verdiepte pockets zit, komt dit doordat de tandarts of mondhygiënist de erg diepe of moeilijk bereikbare pockets niet altijd volledig kan reinigen. Om deze plaatsen toch goed te kunnen reinigen, is het nodig dat de tandarts een operatieve behandeling (flap-operatie) uitvoert.